İnsan vücudu, embriyo, fetüs, bebeklik, çocukluk, gençlik ve daha sonrasında, çok sayıda ve yüksek risk oluşturan, zararlı etkenlere maruz kalmaktadır. Kanser oluşumundan da, kalıtsal, biyolojik, fiziksel ve kimyasal özellikte çok sayıda etken sorumludur.
Çocuklar güçsüz, savunmasız olarak toksik çevresel etkenlere karşı korunmaya ihtiyaç duymaktadır. Ayrıca, çocukların dinamik, gelişen fizyolojik yapısı, hava, su ve besinlerle bulaşan kirliliklerden daha çok zarar görmekte, hatta daha sonraki yaşamları da tehlikeye girmektedir.
Elektromanyetik dalgalar, ultraviyole ve X ışınları gibi fiziksel kanser yapıcılar kadar, kimyasal olanlara karşı önlemler almak lazımdır.
Çok sayıda kimyasal madde kansere yol açabilmektedir;
1.Sigara; doğum öncesi ve sonrası çocuğun evde sigaraya maruz kalması, ileride akciğer kanseri ve sinir sistemi tümör riskini artırmaktadır.
Sigara dumanında, nikotin, katran ve karbon monoksit gibi, en çok bilinen zararlı maddelere ilaveten, çok farklı etkilerle hücrelerimiz için çok tehlikeli olan binlerce kimyasal bileşik bulunmaktadır. Bunlardan yaklaşık 70-80 tanesinin, ciddi karsinojenik aktiviteye sahip olduğu kanıtlanmıştır. Dünyada, her 6 saniyede bir insan, yılda yaklaşık 5,5 milyon insan, sigara ve puro, pipo, nargile, ağızda çiğneme, buruna çekilen enfiye gibi tütün ürünlerinden kaynaklanan hastalıklarla hayatını kaybetmektedir.
Sigara içen insan, bebeğine, çocuğuna, eşine ve yakınlarına da zarar vermekte, onları da pasif içici yapmaktadır. Bebek ve çocuklar, erişkinlere göre tütün dumanından daha büyük zarar görmektedir. Astım, bronşit, pnömoni, kulak enfeksiyonları, alerjik hastalıklar, gelişme geriliği, çocukluk dönemi kanserleri riski artmaktadır.
2. Pestisidler; zararlı organizmalara karşı kullanılan kimyasal maddeler.
3. Asbest; ısı, ses izolasyonunda kullanılan lifli kimyasal madde, akciğer kanserine zemin hazırlar.
4. Aflatoksinler; Aspergillus flavus türü mantarların ürettiği, özellikle fıstık, pul biber olmak üzere besinlerdeki toksik metabolitlerin, karaciğer, kalın bağırsak ve meme tümörleriyle ilişkili olduğu görülmüştür.
5. İlaçlar; bazı antiviral ve antibiotikler, dietilstilbestrol(DES)
6. Yanmış yağ, et ve kızartmalı besinlerin mide, barsak tümörlerini tetiklediği düşünülmektedir
7. Rafine, işlenmiş besinler, kimyasal gıda katkı maddeleri birçok hastalıkla birlikte, çok farklı kanserlere de zemin oluşturmaktadırlar.
8. Arsenik; ahşap, seramik, boya, böcek ilaçlarında kullanılan bir element.
9. Azo boyaları ve Fitalat, gibi kimyasal karsinojenler, lösemi başta olmak üzere, karaciğer, beyin tümörlerine eğilimi artırdığı tartışılmaktadır.
Bazı azo boya maddeleri, çok toksik ve kanserojen metabolitlere dönüşebilmekte, çocuklarda hiperaktiviteye sebep olduğu ya da hiperaktiviteyi artırdığı iddia edilmektedir. Yine bazı fitalat türevi kimyasallar, hormonlar gibi etki göstererek, endokrin dengeyi bozmakta, cinsiyet gelişimi, immün sistem ve metabolizmaya etki ederek, büyüme ve gelişim düzensizliklerine yol açmaktadır. Deneysel çalışmalarla, yüksek fitalatın farelerin karaciğer ve testis dokusuna verdikleri hasarlar gösterilmiştir.
Okul çantaları, beslenme çantaları, kalem kutuları, boya malzemeleri (pastel boya, sulu boya, kuru boya kalemleri, keçeli kalemler), kalemler (kurşun kalem, tükenmez kalem), silgiler, kalemtıraşlar, defterler, abaküsler, oyuncak damgalar, kalıplar, sayı fasulyeleri, su matarası, bant, sticker, etiket gibi kırtasiye ürünlerinin, sağlığa zararlı olmayan ürünler olması gerekir.
Her yıl okullar açılırken, çocuklarımızın sağlığını tehdit eden, olumsuz olarak etkileyen ürünler gündeme gelmektedir. İlgili bakanlıklar, standartlara uygun üretilmeyen sağlıksız ürünlerle mücadele ediyor, laboratuvarlarda test ederek, piyasadan toplatmak zorunda kalmaktadır.
Çocuklarımızı kanserden korumak için ne yapabiliriz?
Çocuklarımız, kansere genetik eğilime ilave olarak, doğal olmayan, katkı maddeli besinler, her kullanılan eşyadaki kimyasallar ve çevresel faktörlere, henüz anne karnından başlayarak maruz kalmaktadır. Dolayısıyla, anne ve baba çocuğunu bütün bu tehditlerden korumak, uzak tutmak için gayret etmelidir.
- Anne, baba sigara içmemelidir. Çocuğunu sigara alanlarından uzak tutmalıdır.
- Çocuklar, trafiği yoğun yerlerde gezdirilmemelidir.
- Küçük yaştan itibaren, telefon, bilgisayar ve televizyonla, uzun süre başa baş bırakmamalıdır.
- Giysilerinde, yataklarında, pamuk ve yün tercih edilmelidir.
- Plastik, aşırı boyalı oyuncaklar alınmamalı, okul ürünleri alırken seçici ve dikkatli olunmalıdır.
- Evde kullanılan halı ve benzeri tüm eşyalarda sentetikten uzak durulmalıdır.
- Aşırı miktarda, parfüm, deterjan ve benzeri kimyasallar kullanılmamalıdır.
- Yüksek ısıda, yağda kızarmış ya da yanmış besinler(patates, sebze, et ve benzeri) yenilmemelidir.
- Halen tartışmaların yaşandığı mikrodalga fırınlar rastgele kullanılmamalıdır.
- İşlenmiş, koruyucu kimyasalların bulunduğu hazır besinler(salam, sosis, sucuk benzeri) özenle seçilmeli, mümkün olduğu kadar tüketimi azaltılmalıdır.
- Beyaz un ve şekerin yoğun olduğu besinlerin kullanımı iyice azaltılmalıdır.
- Çocuklarımıza dengeli beslenme kültürü kazandırmalı, meşrubat, meyve suyu yerine, taze sebze meyve, sebze yeme alışkanlığı kazandırmalıdır.
